bron: Wikipedia.org

Enkele recente artikelen over infectieziekten en evolutie die veel aandacht hebben gekregen zorgden onlangs voor een hausse aan vragen over dit onderwerp.
Een van die berichten is een nogal pijnlijk bericht over het opduiken van tuberculose in de Verenigde Staten met een extreme vorm van meervoudige resistentie tegen antibiotica.^[1]
De TB werd gevonden bij een 19 jarige Peruaan die Engels wilde gaan studeren maar uiteindelijk enkel bezig was om voor zijn leven te vechten. Een dergelijke extreme vorm van resistentie is zeer zeldzaam. Er zijn wereldwijd slechts enkele gevallen van bekend, maar over het algemeen neemt meervoudige resistentie bij TB voor geneesmiddelen toe. Dit leidt tot grote bezorgdheid bij gezondheidsorganisaties.
Slechts 1 op 10, die drager is van deze verraderlijke ziekte krijgt te maken met een actieve infectie. Maar tegelijkertijd moet beseft worden dat er 2 miljard mensen (een derde van de wereldbevolking) rondlopen die zijn besmet met de TB-bacil. Op dit moment sterven er jaarlijks meer dan 1,5 miljoen mensen aan TB. Een zware en toenemende last die vooral de arme(re) landen treft. Veel van de sterfgevallen zijn te wijten aan een falend of beschadigd immuunsysteem als gevolg van AIDS (een andere ziekte die de armen hard raakt).

Zodra er weer berichten opduiken over bacteriën en virussen die 'geevolueerd' zijn en een medicijnresistentie hebben ontwikkeld, proberen antichristelijke websites en evolutionisten dit te gebruiken als bewijs voor evolutie van 'spons-tot-ons'. Er is echter niemand die ontkent dat natuurlijke selectie en mutaties daadwerkelijk bestaan. En evenmin dat levende wezens zich kunnen aanpassen aan hun nieuwe omgeving door middel van natuurlijk selectie. Voor een verhelderende discussie hierover verwijzen we graag naar de volgende (Engelstalige) artikelen, Muddy waters: clarifying the confusion about natural selection^[2] en The evolution train's a-comin' (sorry, a-goin'-in the wrong direction)

Een bacteriepopulatie die zich aanpast aan een milieu dat elementen bevat die normaliter dodelijk voor hen zouden zijn, is op zichzelf niets anders dan een populatie honden die zich aanpast aan een koude winter door een dikkere vacht te krijgen, in vergelijking met hun voorouders. In beide gevallen gaat het om de vraag of dit bewijs is voor de aard van veranderingen die nodig zijn om microbes te veranderen in mensen, over de loop van miljoenen jaren? Het antwoord is, mits welbeschouwd, een overduidelijk NEE, zoals in eerder genoemde artikelen duidelijk uiteen wordt gezet. Voor een verder bespreking van resistentie in bacteriën, zie Superbugs not super after all. Vergelijkbare informatie over virussen is te lezen in het artikel Has AIDS evolved?

Hoe zit het met prionen?

Als het om infectieziekteverwekkers gaat is er echter een nieuwe ster aan het firmament verschenen, een waarbij, zo wordt verondersteld, eveneens 'evolutie in actie' te zien is. Er zijn infectieziektes die niet het gevolg zijn van bacteriën of virussen maar het resultaat van een pas ontdekte ziekteverwekker, een 'prion' genaamd. Deze ziektes die tot voorheen in mysteriën waren gehuld als het om hun oorzaak ging zijn onder andere:

• Boviene spongiforme encefalopathie (BSE of 'gekke koeienziekte')
• Ziekte van Creutzfeld-Jacob (een hersenziekte vergelijkbaar met BSE, maar dan bij mensen)
• Scrapie of schuurziekte (een ziekte aan het centrale zenuwstelsel bij schapen)
• " Kuru of trilziekte (een hersenziekte bij mensen, die zich waarschijnlijk ooit verspreidde door het (ritueel) eten van menselijke hersenen in bepaalde culturen in Papoea Nieuw-Guinea)^[3]

"Als het om infectueuze ziekteverwekkers gaat is er een nieuwe ster aan het firmament."

De ontdekking van infectie door prionen kent een interessante geschiedenis maar het voert te ver om daar in dit artikel over uit te weiden. Stelt u zich voor hoe u de aanwijzingen opspoort die wijzen op infectieziekteverwekkers (en die kenmerken zich door zichzelf te kopiëren) om dan te ontdekken dat het infectieuze materiaal dat u denkt te hebben geen DNA of RNA bevat! Alle bacteriën gebruiken deze codedragende moleculen als onderdeel van een geprogrammeerde machinerie waarmee de bacterie zichzelf kopieert. Virussen beschikken niet over dergelijke machinerie, daarom leven ze ook niet echt^[4], en daarom moeten ze de machinerie van een levende cel kapen om te reproduceren. Ze brengen hun eigen 'programma' in, om de celmachinerie aan te sturen. Maar bij alle bekende virussen is dat programma aanwezig in de vorm van RNA of DNA, een onderdeel van de normale 'taal van het leven'. Prionen beschikken niet over de machinerie om zichzelf te reproduceren en ook niet over gecodeerde informatie om de machinerie van een cel te kapen.

Wat is dan een prion?

"Dat er iets is dat zichzelf reproduceert en kan variëren, in staat is om afwijkende reproducties te maken, voegt niets nieuws toe aan de discussie over evolutie."

Het woord 'prion' is een combinatie van de Engelse woorden 'protein'en 'infection' (proteïne^[5] en infectie). Feitelijk is een prion een abnormaal gevouwen eiwit (of proteïne). De vele ingewikkelde moleculaire machines in ons lichaam zijn eiwitten, zoals insuline, RNA polymerase, hemoglobine en vele andere (wellicht meer dan 100.000). De hier genoemde hebben alle een soort machineachtige functie in het lichaam, maar er zijn ook eiwitten die functioneren als bouwstenen zoals bv collageen.
In de bijzonder ingewikkelde processen in de cel worden ketens aminozuren samengevoegd in een specifieke reeks en vormen ze eiwitten. Zoals de letters van het alfabet samengevoegd in een zin, geven verschillende reeksen (volgordes) verschillende betekenissen, dat wil zeggen verschillende eiwitten.^[6]
Dit alles wordt aangestuurd door de geprogrammeerde code op het DNA. Nadat de keten van aminozuren tot stand is gebracht in de correcte reeks, worden de eigenschappen en functies van het eiwit veroorzaakt door de driedimensionale vorm die de keten aanneemt bij het vouwen. Dit vouwen is het natuurlijke resultaat van de verschillende aantrekkings- en afstotingskrachten op het oppervlak van de moleculen.^[7]
Als dit proces op zichzelf zou staan, zou het echter veel te veel tijd kosten, daarom wordt het ook geholpen door nog ingewikkelder machines, zogenaamde chaperones (ook eiwitten).

Een 'eigenaardig' eiwit

Soms gaat er in dit vouwproces iets mis en wordt een eiwit foutief gevouwen. Je zou ook kunnen zeggen: het is als een gemuteerd eiwit in plaats van een gemuteerd gen, zoals een mutatie normaliter is. Dat wil zeggen, een defect in het eindproduct in plaats van en defect in de code. Deze verstoorde vorm betekent een defect eiwit, eentje dat niet in staat is om zijn normale functie juist uit te voeren. Normaliter zou een dergelijk defect eiwit geen probleem veroorzaken, omdat het slechts een enkele misser is. Een defect gen, dat een beschadigde verzameling van instructies is, zal er echter voor zorgen dat de celmachinerie meer en meer van dergelijke defecte eiwitten maakt. Het is net als een beschadigde blauwdruk van een prachtige Mercedes. Als de blauwdruk niet in orde is, zal de fabriek een hele serie schroot produceren in plaats van prachtig glimmende nieuwe Mercedessen.
Als er zo nu en dan een foutief eiwit wordt geproduceerd is het echter net even anders en veroorzaakt dit over het algemeen geen grote problemen, omdat de machinerie nog steeds juist is geprogrammeerd. De meeste eiwittenmoleculen zullen dus zonder problemen van uit de 'fabriek' rollen.

"Een prion is een gemuteerd eiwit, in plaats van een gemuteerd gen. Een defect in het eindproduct in plaats van een defect in de code."

In uitzonderlijke situaties kan zo'n verkeerd gevouwen eiwit echter net de juiste fysisch-chemische eigenschap bezitten die het in staat stelt om net zulke afwijkingen in nabijgelegen eiwitten van hetzelfde type te veroorzaken. (En bedenk hierbij dat eiwitten niet enkel een specifieke vorm hebben maar ook een specifiek patroon van de aantrekking en afstoting krachten op het complexe oppervlak).
Stelt u zich eens een bepaald eiwit voor. We noemen dit indien het op de juiste manier gevouwen is X. Stelt u zich nu eens een beschadigd, verkeerd gevouwen versie van ditzelfde eiwit voor. We noemen dat X^{^}. Deze versie beschikt over de 'prion' eigenschappen. Als nu materiaal met X^{^} wordt geïntroduceerd in een deel van het lichaam met een concentratie van moleculen X die daar een bepaalde nuttige functie vervullen dan kan er slechts één molecuul X^{^} nodig zijn om een nabijgelegen X molecuul te verstoren om te vervormen tot een X^{^}. Op die manier zijn er nu twee X^{^} moleculen, terwijl er niets nieuws is gefabriceerd. Dit proces kan zich later eventueel herhalen, en de 'nakomelingen' daarvan kunnen op hun beurt weer hetzelfde doen. Op deze wijze kan het molecuul zichzelf reproduceren zonder dat er feitelijke fabricagefuncties actief zijn. Dit verklaart waarom prionen geen machinerie of gecodeerde instructies zoals DNA of RNA nodig hebben om kopieën van zichzelf te maken.

Welke problemen veroorzaken prionen?

De prion-versie van het eiwit kan zich op eerder genoemde wijze blijven opbouwen. Dit proces kan zeer langzaam gaan. De schade die prionen aanbrengen wordt niet veroorzaakt omdat ze X-moleculen roven van het betreffende weefsel (dit kan worden gecompenseerd door meer X te maken) maar eerder door het ophopen van X^{^}.

Om de zogenoemde 'Darwiniaanse processen' van natuurlijk selectie en mutatie te ondergaan moet een entiteit (biologisch of anderszins) in staat zijn om:

1. te reproduceren en
2. de mogelijkheid bezitten om variatie te hebben in de uitkomst van dat reproductieproces, zodat het selectieproces uit verschillende opties kan kiezen.

De hersenziekte Kuru werd ontdekt bij bepaalde stammen in Papoea Nieuw-Guinea. Waarschijnlijk is het ritueel eten van de hersenen van overleden familieleden verantwoordelijk voor het overdragen van de prionen die deze ziekte veroorzaken.

bron: Wikipedia.org

Dit is eenvoudige logica, waar feitelijk geen experimenteel bewijs voor nodig is.
We hebben al gezien dat prionen zich kunnen reproduceren. Ook factor (2) zoals hierboven genoemd is op een prion van toepassing. Het reproductieproces is niet volmaakt en er zouden zich dus verschillende vormen van X^{^} kunnen voordoen. Bijvoorbeeld X^{^^} en X^{^}. Als de X^{^^} in een bepaald milieu beter in staat is reproducties van zichzelf te maken dan de X^{^}-versie, zal selectie deze vorm verkiezen boven X^{^}. Het is dus geen verrassing dat een recent rapport aankondigde dat prionen in een laboratorium in staat bleken een dergelijk 'Darwiniaans proces' te ondergaan (i.e. het ene type is beter in staat tot reproductie dan het andere type).^[8,9]
Het is echter al overduidelijk aangetoond dat het naar voren brengen van dergelijke Darwiniaanse processen nog niet de Darwinistische conclusie rechtvaardigt dat al het leven afstamt van een gemeenschappelijke voorouder.

Natuurlijke selectie uit de natuurlijke variatie werd al waargenomen en beschreven door een creationist voor de tijd van Darwin. Het mechanisme werd later door Darwin voorgesteld als het mechanisme voor zijn 'evolutie', maar het is geen evolutie als zodanig. Het waarnemen van dergelijke verschijnselen (al tientallen jaren uitgebreid besproken en geaccepteerd door creationisten) is niet hetzelfde als het waarnemen van evolutie. Als wordt gesteld dat dit wel zo is, moet de vraag worden gesteld of het mechanisme in staat is om te voldoen aan de taak die evolutionisten het zo graag toekennen. Het bewijsmateriaal daarvoor wijst echter op een overduidelijk nee.^[10]

Conclusie

Dit totaal niet verbazingwekkende resultaat (namelijk dat iets dat zich kan reproduceren en kan variëren, in staat is tot differentiële reproductie) voegt absoluut niets nieuws toe aan de reeds bestaande discussie over evolutie. Het toont hoe lichtelijk verschillende vormen van hetzelfde prion meer neigen tot accumulatie in het ene lichaamsmilieu dan in het andere. Als er dan al een conclusie moet worden getrokken, zou het moeten zijn dat dit voor evolutionisten veel minder interessant is dan mutatie en selectie in bacteriën. Microben zijn immers levende dingen en daarvan zouden ze dan tenminste kunnen te claimen dat het onze voorouders zouden zijn geweest. Maar eiwitten kunnen niet ontstaan zonder de machinerie van een levende cel, en kunnen derhalve nooit de voorouders van leven zijn geweest.

Aanvullend te lezen